Przy wyborze kredytu, jedną z decyzji, jakie musimy podjąć jest wybór rodzaju raty, równe czy malejące. W przypadku kredytu, który będziemy spłacać przez krótki czas nie ma to decydującego znaczenia. Jeżeli jednak zaciągamy zobowiązanie na kilka lat, lub wybieramy kredyt hipoteczny, który najczęściej spłacamy przez lat kilkadziesiąt decyzja jest bardzo ważna. Musimy ocenić, czy nasze możliwości finansowe w okresie kredytowania się zmienią. Jeżeli nie przewidujemy trudności finansowych, powinniśmy zdecydować się na raty malejące. Sposób ich naliczania powoduje niższy koszt całkowity kredytu.
Rata malejąca składa się ze stałej raty kapitałowej i zmiennej odsetkowej. Wyliczana jest w następujący sposób: Kwota zaciąganego kredytu dzielona jest na ilość miesięcy okresu kredytowania. Następnie do każdej raty doliczamy odsetki. Maleją one z każdym miesiącem spłaty kredytu. Sytuacja taka wynika stąd, że bank nalicza odsetki od kapitału pozostałego do spłaty. Z każdą spłaconą ratą nasz dług wobec banku się pomniejsza, dlatego odsetki wyliczane są od coraz mniejszej kwoty. Niewątpliwą zaletą rat malejących jest to, że od początku okresu kredytowania część wpłacanej przez nas raty przeznaczana jest na spłatę kwoty kredytu.
Jeżeli jednak nie jesteśmy pewni naszych finansów przez cały okres kredytowania, zdecydujmy się na ratę stałą. Kredyt z ratą równą, czyli annuitetową jest niewątpliwie wygodniejszy w spłacie. Co miesiąc oddajemy bankowi tą samą kwotę. Możemy ustanowić zlecenie stałe z innego banku, przewidzieć wpływ zaciągniętego zobowiązania na domowy budżet przez długi czas. Rata stała jest wyliczana indywidualnie dla każdego kredytu, biorąc pod uwagę wszystkie jego parametry, czyli kwotę kredytu, okres kredytowania, prowizję i oprocentowanie. Jej wartość określona jest na tym samym poziomie w każdym miesiącu spłaty zobowiązania. Rata annuitetowa również składa się z części kapitałowej i odsetkowej. Aby jednak kwota spłaty była stała, na początku okresu kredytowania mniejszą część raty zajmuje spłacany kapitał a większą odsetki od niego. W przypadku kredytów zaciąganych na kilkadziesiąt lat, przez pierwsze miesiące możemy spłacać tylko odsetki. Jeżeli nasze środki przez pierwsze miesiące nie są przeznaczone na spłatę długu lub są przeznaczone w niewielkim stopniu, kwota kredytu od której naliczane są odsetki pomniejsza się powoli. Sytuacja taka powoduje, że docelowo musimy oddać bankowi dużo większą kwotę niż w przypadku wyboru raty malejącej, czyli koszt naszego kredytu jest większy.
Jeżeli nie możemy wybrać rat malejących ze względu na ich wysoki poziom w pierwszym okresie kredytu lub nie jesteśmy do końca pewni naszej sytuacji finansowej, pozostaje nam spłata zobowiązania za pomocą rat stałych. Mimo że jest to droższa opcja potraktujmy je po prostu jako dodatkowy koszt uzyskania środków.